Genel Bilgi

Sistemin amacı  firmanızı internete taşıyıp sanal dünya üzerinde varlığınızı sağlamanız ve ürünlerinizin tanıtımı.

Genel Özellikler

1. Sınırsız sayıda referans ekleyebilme.
2. Sınırsız sayıda kategori ve alt kategori ekleyebilme.
3. Title,Copyright,Logo ve Meta tagları dilediğiniz şekilde kendinize göre değiştirebilme.
4. Sınırsız sayıda ürün ekleyebilme.
5. Her ürüne 4 adet resim ekleyebilme.
6. Ürün detay sayfasında resimleri jquery colorbox ile efektif olarak görebilme.
7. Sınırsız sayıda duyuru ekleyebilme.
8. İletişim formundan gönderilen mesajın iletişim bilgilerinde belirttiğiniz e-mail e anından düşmesi.
9. Anasayfa üst menü altından rast gele ürün jquery özelliği ile ürün değişiyor olması.
10. TCMB online olarak döviz bilgilerini alması.
11. Hakkımızda ve iletişim bilgilerini yönetim panelinden yönetebilme.
12. Gelişmiş sade bir yönetici paneli.
13. Admin bilgileri “MD5″ ile şifrelenip saklanabilir olması.
14. Dinamik olarak sitemap oluşturuyor olması.
15. Tamamen Google Seo link ayarlı.
16. Gelişmiş güvenlik sistemleri ile sistem açıklarına karşı koruma (sql injection, resimli güvenlik kodu, flood v.s.)

Sistem Gereksinimleri

Kodlama    : Asp.Net(C#) 4.0 – Jquery
Veritabanı  : MS-SQL 2005
Hosting     : 500 MB Windows Sunucu
Aylık Trafik : 20.000 MB(20 GB)
Ve kurulum tamamen bize ait bir şekilde satışa sunulmuş bir scripttir.

İlk önce sayfamıza aşağı da yazdığım kodları ekleyelim hem css imizi hemde js dosyalarımızı sayfamıza adapde edelim.

<link rel=”stylesheet” type=”text/css” href=”http://demo.webdeveloperplus.com/featured-content-slider/style.css” />

<script type=”text/javascript” src=”http://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/1.3.2/jquery.min.js”></script>

<script type=”text/javascript” src=”http://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jqueryui/1.5.3/jquery-ui.min.js”></script>

<script type=”text/javascript”>
$(document).ready(function() {
$(“#featured > ul”).tabs({ fx: { opacity: “toggle”} }).tabs(“rotate”, 5000, true);
});
</script>

geldik şimdi işin en kolay kısmına

şimdi 2 adet repeater ekleyeceğiz.Bunlardan birisi manşetimizi sağ tarafda ufak bir resim ile göstericek 2.repeater ise büyük resim ve yine aynı şekilde haber başlığımızı çekip link vereceğiz.

Aspx Dosyamıza aşağıda ki kodları yazıyoruz.

<div id=”featured” >
<ul>
<asp:Repeater ID=”header” runat=”server”>
<ItemTemplate>
<li id=”nav-fragment-<%#Container.ItemIndex +1 %>”><a href=”#fragment-<%#Container.ItemIndex +1 %>”>
<img src=’<%#Eval(“Resim”) %>’ alt=”" width=80 height=50 /><span><%#Eval(“Baslik”).ToString() %></span></a></li>
</ItemTemplate>
</asp:Repeater>

</ul>

<!– First Content –>

<asp:Repeater ID=”content” runat=”server”>
<ItemTemplate>
<div id=”fragment-<%#Container.ItemIndex +1 %>” style=”">
<img src=’<%#Eval(“Resim”) %>’ width=450 height=250 alt=”" />
<div>
<h2><a href=”HaberGoster.Aspx?HaberID=<%# Eval(“HaberID”).ToString()) %>”><%#Eval(“Baslik”) %></a></h2>
<p><%#Regex.Replace(DataBinder.Eval(Container.DataItem, “Haber”).ToString(), “<(.|\n)*?>”, String.Empty).ToString().Substring(0, 160)%>…</p>
</div>
</div>
</ItemTemplate>
</asp:Repeater>

</div>

.cs Tarafına ise;

private void HaberManset()
{

SqlConnection Baglan = new SqlConnection(ConfigurationManager.ConnectionStrings["DbConn"].ToString());

SqlCommand cmd;
SqlDataReader dr;

if (Baglan.State == ConnectionState.Closed)
Baglan.Open();

cmd = new SqlCommand(“Select Top 4 HaberID,Baslik,Haber,Resim From Haber Order By HaberID Asc”, Baglan);

SqlDataAdapter da = new SqlDataAdapter(cmd);
DataTable dt = new DataTable();
da.Fill(dt);
header.DataSource = dt;
header.DataBind();
content.DataSource = dt;
content.DataBind();

Baglan.Close();

}

Not: Form load a HaberManset() diyip çağırmayı unutmayın yoksa repeaterin çalışmadığını düşünebilirsiniz

Eğer aşağıda ki resim gibi bir görüntü alıyorsanız işlem tamamdır.Kolay gelsin )

Toolbox > Data sekmesinden hazır olan Repeater'ı ekliyoruz..

Daha sonra default.aspx sayfamıza Toolbox > Data sekmesinden bir Repeater ekliyoruz;

<asp:Repeater ID=”Repeater1″ runat=”server” onitemdatabound=”Repeater1_ItemDataBound”>
<HeaderTemplate>
<table width=”600px”>
<tr>
<td width=”150px”> Firma Adı  </td>
<td width=”150px”> Firma Şehiri  </td>
<td width=”150px”> Firma Web Sitesi  </td>
<td width=”150px”> Firma Yetkilisi  </td>
</tr>
</table>
</HeaderTemplate>
<ItemTemplate>
<table width=”600px”>
<tr>
<td width=”150px”> <asp:Literal ID=”ltrFirmaAdi” runat=”server”></asp:Literal></td>
<td width=”150px”>  <asp:Literal ID=”ltrFirmaSehir” runat=”server”></asp:Literal></td>
<td width=”150px”>  <asp:Literal ID=”ltrFirmaWeb” runat=”server”></asp:Literal></td>
<td width=”150px”>  <asp:Literal ID=”ltrFirmaYetkili” runat=”server”></asp:Literal></td>
</tr>
</table>
</ItemTemplate>
<%–<AlternatingItemTemplate></AlternatingItemTemplate>–%>
<SeparatorTemplate><hr /></SeparatorTemplate>
<FooterTemplate>KAYIT SONU</FooterTemplate>

Daha sonra footertemplate,itemtemplate,headertemplate ve seperatortemplatelerini html kodlarımızla biçimlendiriyoruz.İtemtemplate alanına veritabanımızdan dönen kayıtları göstermek için 4 adet literal kontrolü koyduk.Ve artık kodlama bölümüne geçebiliriz;

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Web;
using System.Web.UI;
using System.Web.UI.WebControls;
using System.Data;
using System.Data.SqlClient;
using System.Web.Configuration;

public partial class _Default : System.Web.UI.Page

{
protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
{
SqlConnectioncon=new SqlConnection(WebConfigurationManager.ConnectionStrings["baglanti"].ToString());
con.Open();
SqlCommand cmd= new SqlCommand(“Select * from repeater”,con);
SqlDataReader dr=cmd.ExecuteReader();
DataTable dt=new DataTable();        dt.Load(dr);
Repeater1.DataSource=dt; //Veri tabanımızdan gelen kayıtları repeatera yüklüyoruz
Repeater1.DataBind(); //Bind işlemini gerçekleştiriyoruz
}
}

Peki şimdi itemtemplate alanındaki literallerimize kayıtları nası göstereceğiz.Asp.nette Repeater içindeki nesnelere ulaşmak  yada farklı yerlerdeki nesnelere ulaşmak için FindControl metodunu kullanıyoruz.FindControl ismini ve tipini verdiğimi kontrolü bize bulacaktır.Aynı zamanda bu işlemler Repeaterın itemdatabound yani kayıtlar yüklenirken ki eventına yazılır.Repeatera tıklayıp Rroperty penceresinden eventler sekmesine gelip İtemDatabound seçeneğini çifttıklarsak bize eventı açacaktır..

try
{
//Findcontrol kullanımı
// Ulaşmak istediğimz nesneini tipi sonra nesneye isim veriyoruz
//Daha sonra nesne tipini belirterek findcontrol içinede tasarım kısmında
//nesneye verdiğimiz ismi yazıyoruz
Literal ltrFirmaAdi = (Literal)e.Item.FindControl(“ltrFirmaAdi”);
Literal ltrFirmaSehir = (Literal)e.Item.FindControl(“ltrFirmaSehir”);
Literal ltrFirmaWeb = (Literal)e.Item.FindControl(“ltrFirmaWeb”);
Literal ltrFirmaYetkili = (Literal)e.Item.FindControl(“ltrFirmaYetkili”);
ltrFirmaAdi.Text = DataBinder.Eval(e.Item.DataItem, “FirmaAdi”).ToString();
ltrFirmaSehir.Text = DataBinder.Eval(e.Item.DataItem, “FirmaSehir”).ToString();
ltrFirmaWeb.Text = DataBinder.Eval(e.Item.DataItem, “FirmaWeb”).ToString();
ltrFirmaYetkili.Text = DataBinder.Eval(e.Item.DataItem, “FirmaYetkilisi”).ToString();
}
catch (Exception)
{

}
<br type=”_moz”>

Repeater kullanımı bu şekildedir.Sayfamızı çalıştırdığımzda ise çıktımız şu şekilde olacaktır;

Repeater Kontrolü bu kadar,herkese iyi çalışmalar…

Referanslar.Aspx
<asp:ListView ID=”lstReferanslar” runat=”server” GroupItemCount=”1″ >
<LayoutTemplate>
<table>
<tr>
<td>
<table border=”0″ cellpadding=”5″>
<asp:PlaceHolder ID=”groupPlaceHolder” runat=”server”></asp:PlaceHolder>
</table>
</td>
</tr>
</table>

</LayoutTemplate>
<GroupTemplate>
<tr>
<asp:PlaceHolder runat=”server” ID=”itemPlaceHolder”></asp:PlaceHolder>
</tr>
</GroupTemplate>
<ItemTemplate>
<td>
<table  border=”0″>
<tr>
<td>
<table  border=”0″ style=”margin-left:70px;”>
<tr >
<td align=center width=300 height=”25″ style=”font-family:Tahoma; font-size:11px; font-weight:bold; color:Black;”><%# Eval(“Referans”)%></td>
<td align=center width=200 height=”25″ style=”font-family:Tahoma; font-size:11px; font-weight:bold; color:Black;”><%# Eval(“Bolge”)%></td>
</tr>
</table>
</td>

</tr>
</table></td>
</ItemTemplate>
</asp:ListView>
Datapager kodları;

<asp:DataPager ID=”dpSayfalama” runat=”server” PagedControlID=”lstReferanslar”
PageSize=”40″ QueryStringField=”Sayfa” onprerender=”dpSayfalama_PreRender”>
<Fields>
<asp:NumericPagerField />
<asp:NextPreviousPagerField FirstPageText=”İlk” LastPageText=”Son”
NextPageText=”İleri” PreviousPageText=”Geri”/>
</Fields>
</asp:DataPager>

Şimdi bu verdiklerim normal aspx dosyasında olması gerekenler.Burada dikkat edilmesi gereken bir kaç yer var.
1)GroupItemCount=”1″ buraya 1 değilde 2 veya başka bir sayı yazarsanız yan yana o kadar sıralar asp de yan yana tablo sıralama gibi düşünün.
2)Datapager da PageSize=”40″ yazmışım bu ise kaç taneden sonra diğer sayfaya atlayacağız yani 1 sayfada kaç adet veri göstereceğini gösteriyor.
3)PagedControlID=”lstReferanslar” demişim buraya ise ilk verdiğim kodda listview e lstReferanslar demişim ona hangi ismi verirseniz burada da onu seçmeniz lazım.
Şimdi gelelim .cs kodlarına.

Referanslar.Aspx.cs

//Referanslar bölümümüz

private void Referance()
{
if (Baglan.State == ConnectionState.Closed)
Baglan.Open();

if (!IsPostBack)
{
DataSet ds = new DataSet();
SqlDataAdapter da = new SqlDataAdapter(“Select * From Referanslar Order By ReferansID ASC”, Baglan);
da.Fill(ds, “Referanslar”);
lstReferanslar.DataSource = ds;
lstReferanslar.DataBind();
Baglan.Close();
}
}
//——————————————————-
//Sayfalama yerimiz

protected void dpSayfalama_PreRender(object sender, EventArgs e)
{

if (Baglan.State == ConnectionState.Closed)
Baglan.Open();

DataSet ds = new DataSet();
SqlDataAdapter da = new SqlDataAdapter(“Select * From Referanslar Order By ReferansID ASC”, Baglan);
da.Fill(ds, “Referanslar”);
lstReferanslar.DataSource = ds;
lstReferanslar.DataBind();
Baglan.Close();
}

Verdiğim ilk kodu yani private void Referance() yazanı form load da cagırdığınız zaman herşey normal olarak calısır ve sayfalam işleminiz tamamlanmış olur.Kolay gelsin şimdiden hepinize.

İlk önce sayfamıza textbox , checkboxlist,button,asp table  ve 1 adet label koyacağız. tasarımı aşağıda ki gibi olacak.

### Şeklinde gördüğünüz asp table dir.Şimdi yapacağımız işlem.

İlk önce public tanımlamalarımızı yapalım.

public TcpClient TcpC = new TcpClient();
public Label lblSonuc = new Label();
public Label lblWhois = new Label();
public Image img_Durum = new Image();

Daha sonra button kodlarımızı yazalım.

//For döngüsü ile kaç tane uzantımız olmuş önce bunu belirliyoruz.

for (int i = 0; i < chcUzanti.Items.Count; i++)
{
string uzanti = "", url = "";

TcpC = new TcpClient();
if (chcUzanti.Items[i].Selected == true)
{
uzanti = chcUzanti.Items[i].Text;
TcpC.Connect("whois.crsnic.net", 43);
url = txtDomain.Text;

}

Whois.Aspx Sayfamız

Bir adet label ekliyoruz.Ben label adını lblWhois yaptım siz herhangi bir isim verebilirsiniz.

Public olarak TcpClient Tanımlıyoruz.

public TcpClient TcpC = new TcpClient();

//Queryden gelen verilere göre domain whois sorgulamamızı ayrı pencerede whois.aspx dosyasına yaptırıyoruz.
//Sorgulama komutumuz.

private void Sorgula()
{
string uzanti = Request.QueryString["Domain"];

TcpC = new TcpClient();

Tablo 16 : Operatörler.

Kullanımları ise şu şekildedir.

Aritmetik Operatörler

Üst Alma

İstenilen sayısal değerin (integer) istenilen sayısal kuvvetini almaya yarayan operatördür. Üstü alınan sayı veya üst değeri “Null” ise sonuçta “Null” olacaktır. Üst alma operatörü SHIFT+3 tuşlarına basarak elde edilebilir.

Sonuç “6103515625” olacaktır.

Matematiksel İşlemler (+,-,*,\,/)

Matematikte kullanıldığı gibi istenilen şekilde işlemlerde kullanılabilir fakat unutulmaması gereken bir kaç nokta vardır. Bunlardan birincisi işlem yapılacak değişkenin veya sabitin numerik sayı değerine sahip olduğundan yani değişken alt tipinin uygun olduğundan emin olunuz. Eğer emin olamıyorsanız dönüştürme işlemi ile bu veri tipine çeviriniz. İkinci dikkat etmeniz gereken nokta ise işlemlerin sırasıdır. Bu sıra çarpma, bölme, toplama ve çıkartma sırasına göre yapılamaktadır.

Sonuç olarak “0,3753” dönecektir.

Modüler Aritmetik

İstenilen bir sayının modüler aritmetiğe uygun olarak hangi sistemde hangi değeri alacağını veriri. Matematikte kullanılan “Mod” fonksiyonu ile aynıdır hiçbir farkı yoktur.

Yukarıdaki örnekte 7′lik tabanda 25 değerini verecektir. Yani “4” değeri dönecektir.

Metin Birleştirme

Metin birleştirme işlemi temel olarak iki veya daha çok karakter tabanlı değişkenin tek bir değişken gibi birleştirilmesine dayanır. Bu işlemi yaparken operatör seçimimize dikkat etmemiz gerekecektir.

Örnek 28 : Metin Birleştirme.

Sonuç “GünceAkkoyun” şeklinde olacaktır.  Unutmamak gerekir ki her operatör her veri tipinde kullanılamaz. Sayısal veya metinsel özellikteki verilere göre kullanım alanları değişir. Son olarak operatörlerin kullanımı sırasında veri tipine uygun operatör kullanmak gereklidir. Örneğin iki karakter değişkenini toplarken (birleştirirken) “+” yerine metinsel işlemlerde birleştirme anlamına gelen “&” sembolü kullanılmalıdır.

Not : İki veya daha fazla metin birleştirilirken, örneğin bir “Ad” ve “Soyad”, bu ikisi arasında boşluk bırakılmadan birleştirilecektir. Oysaki çoğu durumlarda arada boşluk bırakılması istenebilir. Böyle durumlarda manuel olarak araya boşluk bırakılmalıdır.

Karşılaştırma Operatörleri

Programlarımız içerisinde kimi zaman iki farklı değişkeni birbirine göre kıyaslamamız (karşılaştırmamız) gerekebilmektedir. Bu gibi durumlarda karşılaştırma operatörleri kullanılmaktadır. Karşılaştırma operatörleri sayesinde iki değişken birbirine eşit mi?, eşit değil mi?, büyük mü?, küçük mü? veya bunların kombinasyonları şeklinde sınarız.

Lojik Operatörler

Lojik operatörler karşılaştırma gibi kullanılabildikleri gibi birden çok operatörü birleştirmek içinde kullanılabilir (and veya or ile). Bu kullanımın dışında pek fazla kullanımı yoktur daha çok mantıksal sorgularda birkaç şartı birleştirmek için kullanılır. Özellikle “and”, “or” veya “not” operatörleri çok fazla kullanılmaktadır.

Sabit olduğu “Const” komutu ile belirtilmiş bir değişkene..

Örnek 23 : Sabit Kullanımı.

Şeklinde kullanılan bir sabit değişkene başka bir veri atanmaya çalışıldığı zaman hata verecektir.

Örnek 24 : Bir Sabite Değer Atamak.

Yani “Url” sabitine kendi değeri dışında bir değer verilmek istenmiştir fakat hata mesajı verecektir. (Illegal  assignment: ‘Url’ ).

Vbscript programlama dilinde kullanılan değişkenlere genel olarak variant denir. Variant genel olarak bir grubu temsil eder ve alt grupları mevcuttur.  Bunlar değişkenin cinsine göre otomatik olarak tanınır. (diğer programlama dillerinde bu özellik yoktur ve değişken tanımlanırken veri tipi yani variant grubu tanımlanır fakat asp de bu olay yordamcı tarafından otomatik gerçekleşir).

VbScript içerisinde kullanıcıya kolaylık sağlamak için bazı hazır tanımlanmış sabitler mevcuttur. Bu sabitler kodlama sırasında istenildiği şekilde kullanılabilmektedir. Bu sabitler ve değerleri aşağıda verilmiştir.

Renk Sabitleri

Tablo 2 : Renk Sabitleri.

Tarih ve Zaman Sabitleri

Tablo 3 : Tarih ve Zaman Sabitleri.

Tarih Biçim Sabitleri

Tablo 4 : Tarih Biçim Sabitleri.

Çeşitli Sabitler

Tablo 5 : Çeşitli Sabitler.

Mesaj Kutusu Sabitleri

Tablo 6 : Mesaj Kutusu Sabitleri.

Mesaj Kutusu Cevap Sabitleri

Tablo 7 : Mesaj Kutusu Cevap Sabitleri.

String Cevap Sabitleri

Tablo 8 : String Cevap Sabitleri.

Durum Sabitleri

Tablo 9 : Durum Sabitleri.

Karşılaştırma Sabitleri

Tablo 10 : Karşılaştırma Sabitleri.

Değişken Tipi Sabitleri

Tablo 11 : Değişken Tipi Sabitleri.

Sürücü Tipi Sabitleri

Tablo 12 : Sürücü Tipi Sabitleri.

Dosya Özelliği Sabitleri

Tablo 13 : Dosya Özelliği Sabitleri.

Dosya Girdi Çıktı Sabitleri

Tablo 14 : Dosya Girdi Çıktı Sabitleri.

Özel Dizin Sabitleri

Tablo 15 : Özel Dizin Sabitleri.

Vbscript programları içerisinde bir değişkene birden çok değer verilebilmektedir. Bu olaya “Seri Değişken” denilmektedir. Örnek vermek gerekirse 7 kişilik bir sınıf içersindeki öğrencilerin isimlerini tek bir değişkende tutabiliriz.

Örnek 17 : Diziye Değer Atama.

Şeklinde bir tanımlama yaptığımız zaman “Ad” değişkenine 7 farklı değer vermiş olduk. Kaç farklı değer alabileceğini “DIM” komutu ile değişken tanımlarken parantez içerisinde boyutlandırmış olduk. Bu örnekte neden her isim için farklı değişken kullanmadık ta bir seri kullandık diyecek olursanız. Yani

Örnek 18 : Kullanışsız Değişken Dizisi.

Hemen cevabını verelim; dizi değişkenlerde bir değişkeni numarasıyla kullanabilirsiniz ve numara yerine başka bir değişken kullanabilirsiniz.

Örnek 19 : Dizi İçindeki Bir Öğenin Kullanımı.

Şeklinde bir kullanım ile 6 numaralı “Ad” değişkenini ekrana yazdırmak gibi bir işlem gerçekleşecektir. (bu programcıkta ilk olarak “numara” değişkenine 6 değerini atadık ve bu “numara” değişkenini “Ad(numara)” şeklinde seri içerisinde kullandık.)

Bir dizi değişkeni boyutu isteklerimizin altındaysa yani elimizdeki toplam dizi öğesi adedi, dizinin tanım aralığı dışında kalmış ise, dizimizin tanım aralığını yani boyutunu genişletebiliriz. Bunun için “redim” komutu kullanılır (yeniden boyutlandır). Fakat bu komutun şöyle bir özelliği vardır: yeniden tanımlanan bir dizi yeniden tanımlama öncesi kendisine verilen hiçbir değeri yeniden boyutlandırma sonrası vermez. Bir diğer değişke içeriği sıfırlanır.

Örnek 20 : Redim Komutu ile Diziyi Yeniden Boyutlandırma.

Verilen örnekte yeniden tanımlama sonrası “Ad(0) – Ad(4)” değişkenleri sıfırlanacak yani null içeriğe sahip olacaktır. Yeniden tanımlama sırasında eski dizi değerlerinin korunmasını istersek “Redim” komutunu “Preserve” komutuyla beraber kullanmalıyız. Bu şekilde eskiye dönük verinin korunacağını yeniden tanımlama sırasında belirtmiş oluruz.

Örnek 21 : Redim Preserve Komutu ile Diziyi Yeniden Tanımlama.

Bu şekilde yeniden tanımlanan dizi eski değerlerinden hiçbir veriyi kaybetmez. Böylece eski verilerde kullanılabilmektedir.

Dizi değişkenleri yukarıdaki örneklerdeki gibi tek boyutlu olabilmesinin yanında birden çok boyuta da sahip olabilirler. Örnek vermek gerekirse matematikte kullanılan matriks sistemini düşünün bu size iki boyutlu dizi hakkında fikir verecektir. Matriks üzerinde birinci satır birinci sütunda ki değer x(1,1) şeklinde ifade edilmektedir. Örneğin aşağıdaki 4×4 matriksi ASP içerisinde tanımlamamız için,

Örnek 22 : Çok Boyutlu Dizi Kullanımı.

Şeklinde bir değişken ataması yapabiliriz. Bu atamada iki boyutlu bir matriksi VbScript’imize tanımlamış olduk aynı yöntemle üç ve dört boyutlu seriler tanımlayabilmekteyiz.

Bütün programlama dillerinde olduğu gibi vbscriptte de değişkenler terimi vardır. Bu terim sayesinde program içerisinde işleyeceğimiz sayısal veya metinsel değerleri kullanmaktansa bu değerlerin yerini tutan bir değişkeni kullanırız. Bu sayede program içerisinde daha esnek bir yapı kurabiliriz. Değişkenleri temsil eden adlar vardır, örneğin “isim” değişkeni (tarih, toplam… gibi) isim değerleri alır. Anlaşıldığı üzere değişkenin adı değişmiyor fakat değişken içerisinde tutulan değer değişebiliyor. (bu değişiklik programcının kontrolünde meydana geliyor). Verilen değer program akışına göre farklılaşabildiği için bu terime değişken diyoruz.

Piyasada kullanılan bütün programlama dillerinde değişkenler kullanılmadan önce tanımlanmalı ve boyutlandırılmalıdır. Fakat vbscript de bu dillerin aksine değişkenlerin tanımlanması ve boyutlandırılması zorunlu değildir.  Vbscript tanımlanmamış değişkenleri hiç bir hata vermeden kabul eder. Fakat karmaşık programlarda sayfalar arası değişken problemleri yaşanabilir (daha önceden kullandığımız bir değişkene bir değer atamadan tekrar başka bir yerde kullanırsak eski değeri kalacağı için programda hatalar oluşacaktır). Bunu değişkenlerimizi kullanılmadan önce tanımlayarak engelleyebiliriz. (profesyonel bir programcı değişkenlerini kullanmadan önce mutlaka tanımlar böylece programın ilerleyen safhalarında değişken hatası yapmamış olacaktır) Bu alışkanlığı zorunluluk haline getirmek için vbscipt de “Option Explicit” komutu kullanılır. Komutu kullanmamız durumunda ASP yordamcısı her kullandığımız değişkeni kullanmadan önce tanımlanmasını zorunlu kılar, bu sayede sayfalar arası değişken karmaşası oluşmaz. Ve değişken adlarının yanlış yazılması bir nevi engellenmiş olur. Bu komutu mutlaka ASP programlarınızın ilk satırında kullanmalısınız, diğer hallerde program hata verecektir.

Asp de değişken tanıtma işlemi için “Dimension” (boyut) kelimesinin kısaltılmışı olan “DIM” komutu kullanılır. Bu komut yardımı ile, kullanılan değişkenler kod başlangıcında belirtilerek tanımlanır (iyi bir programlama için kod başında değişken tanımlaması yapmak daha iyidir. Ama sayfa içerisinde herhangi bir yerde değişken tanımlaması yapmak, bir hata meydana getirmeyecektir.).

Örnek 12 : Değişken Tanımlama.

Örnekte görüldüğü gibi “DIM” komutu ile “Ad” değişkenini tanımlamış olduk bu tanımlamayı yapmadan önce “option explicit” komutunu kullandık. Bu komutu kullanma amacımız Ad değişkenini programın ilerleyen aşamalarında bir daha kullandırtmamak (değişken adı olarak) ve karışıklık olmasını engellemektir (değişken değeri değiştirilebilir fakat bu isimde başka bir değişken kullanılamaz). Bu tanımlama işlemini:

Örnek 13 : Değişkene Değer Atama.

Şeklinde kullansak dahi program hatasız çalışacaktır. Fakat kullanım pratikliği ve kodlama sağlamlığı bakımından “Option Explicit” kullanımı daha iyi olacaktır. “Option Explicit” komutu ile,

Örnek 14 : Hatalı Değer Atama.

Şeklinde bir kullanım mutlaka hata verecektir.

Çıktı 1 : Tanımlanmamış Değişkene Değer Atama.

Bu hata bize değişkenimizin tanımlanmadan kullanıldığını belirtecektir. Doğru kullanımında mutlaka değişken tanımlanmalıdır.

Örnek 15 : Geçerli Değişken Tanımlama ve Değer Atama.

Şeklinde olacaktır. Bu şekilde yapılan değişken tanımlamalarında programın ilerleyen aşamalarında tekrar “Ad” isimli bir değişken kullanamayacağımız için bir karışıklık olmayacaktır. Bu size şu anda anlamsız gelebilir ama büyük kodlar (10000-20000 satır) olduğu zaman bu size anlamlı gelecektir.

Temelde kullanılandığımız değişken türleri sayısal, alfa-sayısal ve mantıksal olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Ancak VbScript, her programlama dilinde karşımıza çıkan integer, real, string, boolean vs.. gibi temel veri tipi tanımlarından yoksun bir dildir. Peki VbScript bir değişkenin hangi türde olduğunu nasıl anlar? Bunu o değişkene değer atandığı zaman anlar. Aşağıdaki atamaları inceleyelim,

Örnek 16 : Değişkene Değişik Veri Tipleri Atama.

Yukarıdaki örneğimizde “x” değişkenine sayısal bir değer atadığımız için o andan itibaren “x” değişkeni sayısal bir veri tipinde olacaktır (bu tip belirleme VbScript tarafından otomatik olarak yapılmaktadır). Bu nedenle tüm sayısal işlemlerde kullanılabilir. Durum “y” değişkeni için ise biraz farklıdır. “y” değişkeni tırnak içerisinde olduğundan dolayı alfa-sayısal bir veri tipinde olacaktır. Bu nedenle sayısal işlemlere girmeyecek ve sadece metinsel işlemlerde kullanılacaktır. “z” değişkeninde ise sayısal içeriğe sahip olmayan, metinsel bir değere sahip olan bir değişkeni temsil etmektedir. “t” değişkeninde ise sadece “doğru” (true – 1) veya “yanlış” (false – 0) değerini alabilen bir boolean veri tipi gösterilmektedir. “u” değişkeni de ne oluyor diye düşünüyor olmalısınız. Düşünmekte haklısınız çünkü metin değişkenleri sadece tırnak işareti içerisinde tanımlanabilir diğer hallerde hata verecektir.